Nagradzanie i karanie

Na podstawie artykułu M. Góreckiej-Czuryło „On znowu jest niegrzeczny” Mamo to ja nr 1 (60) /2000

Czy karać? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Nie ma jednej, idealnej metody nauczenia dziecka dyscypliny. Nie ma też gotowej recepty na stosowanie kar i zakazów. Najistotniejsze jest poznanie własnego dziecka – jego wrażliwości, sposobu reagowania na zachowanie nasze i innych ludzi oraz otaczający świat. Inaczej postępować będziemy z dzieckiem wrażliwym, spokojnym i delikatnym a inaczej ze śmiałym i samodzielnym uparciuchem.
Rzeczą równie ważną jest poznanie psychologii rozwojowej dziecka. Inaczej spojrzymy na jego krnąbrność, gdy będziemy wiedzieli, że w wieku 1,5 roku przechodzi pierwszy okres negacji i na wszystko odpowiada „nie”. Podobnie odpowiednio potraktujemy pięciolatka, który również ma potrzebę manifestowania własnej niezależności.
System kar i strofowania dziecka zależy w dużym stopniu od samych rodziców. Nasz stosunek do dzieci jest zawsze wynikiem naszej ogólnej postawy życiowej, którą musimy dostosować do potrzeb dzieci i naszych oczekiwań związanych z ich zachowaniem.
Życie i ukształtowanie młodego człowieka bez karania jest fikcją. Tak zwane bezstresowe wychowanie, propagowane jeszcze niedawno, zupełnie się nie sprawdziło. Dziecko musi mieć pewien wzorzec wartości, którego powinno przestrzegać. Czy można je tego nauczyć?

  1. Jasno precyzuj swoje oczekiwania, ale dostosowuj je do możliwości dziecka (dwu, trzylatek sam nie sprzątnie swego pokoju jeśli rodzic mu nie pomoże)
  2. Tłumacz dziecku sytuacje konfliktowe, np. Bójki w przedszkolu – traktuj dziecko indywidualnie, nie opowiadaj mu sloganów typu „nie wolno bić dzieci”, dokładnie analizuj każdą sytuację.
  3. Bądź konsekwentny – domagaj się realizacji poleceń czy też wcześniejszych zakazów.
  4. Wspierajcie się ze współmałżonkiem w wychowaniu dzieci – nawet jeśli macie inne zdanie na temat metod wychowawczych czy oceny sytuacji, nie dyskutujcie o tym przy dziecku.
  5. Bądź konsekwentny przy stosowaniu kar – jeśli zapowiedziałeś, że dziecko nie obejrzy bajki, czy nie dostanie słodyczy to nie zapomnij o tym i nie rezygnuj z kary.
  6. Daj dziecku czas na przemyślenie swojego zachowania – wyślij je do jego pokoju, odizoluj od zabawy, aby ochłonęło a następnie spróbuj z nim porozmawiać.
  7. Nie reaguj gwałtownie – klaps czy krzyk, zwłaszcza jeśli często się powtarzają, nie robią na dzieciach wrażenia.

Nie bij dziecka! Bicie go to okazanie naszej bezsilności.
Negatywne skutki kary fizycznej:

  1. Obniża samoocenę dziecka.
  2. Dziecko nabiera negatywnego stosunku do samego siebie.
  3. Dziecko zaczyna czuć się zastraszoną ofiarą.
  4. Dziecko wolniej się rozwija – ma zaburzoną sferę emocjonalną i percepcję zmysłową: obniża się jego zdolność uczenia się.
  5. Dziecko traci szacunek do rodziców – postrzega je jako osoby wykorzystujące swą przewagę fizyczną.
  6. Dziecko traci zaufanie do rodziców, zamyka się w sobie.
  7. Dziecko wyładowuje kumulowaną agresję na rówieśnikach.
  8. Dziecko nie uczy się rozumienia faktów, odróżniania dobra od zła i dialogu.

Jakie rodzaje nagród są najskuteczniejsze?
„Nagradzaj dziecko za dobre zachowanie” – rodzice często słyszą tę radę, ale słowo „nagroda” może być mylące. Jest wiele rodzajów nagród – od pochwały, poprzez nową zabawkę, do specjalnego traktowania.
Oto kilka wskazówek, jak używać różnych rodzajów nagród.
Nagrody naturalne. Za dobre zachowanie dzieci są często nagradzane w sposób naturalny. Na przykład po skończeniu trudnego zadania czują się dumne. Zwracaj uwagę dziecka na korzyści i dobre samopoczucie, które pojawia się, gdy zrobi coś pożytecznego: „Pościeliłeś łóżko! Musisz być z siebie dumny!” lub „Pozbierałeś zabawki, gdy cię o to prosiłam. A więc mamy czas na jeszcze jedną bajkę na dobranoc.”
Pochwała. Powinna być stosowana częściej niż inne nagrody. Pochwała za właściwe zachowanie wywołuje w dzieciach pozytywne uczucie i chęć powtarzania tych zachowań. Chwal za konkretne postępowanie: „Jestem dumna, że pozwoliłaś Ani pobawić się swoją zabawką”. Jeśli dziecko robi coś, czego nie lubisz, na przykład krzyczy, pamiętaj o chwaleniu przeciwnych zachowań przy każdej nadarzającej się okazji; „Dziękuje, że mówisz ściszonym głosem”.
Specjalne traktowanie. Gdy dzieci zachowują się odpowiedzialnie, zapracowują sobie na zaufanie rodziców. Do okazywania tego służą przywileje, czyli specjalne traktowanie. Na przykład; „Bardzo dbasz o swoje książki. Chodźmy do księgarni, żebyś sam mógł wybrać sobie nową książkę”
Nagrody. Powinny być stosowane jako ostateczny środek, gdy Twoje dziecko musi poprawić swoje zachowanie, a inne metody się nie sprawdziły. Niech nagrodą będzie coś, o czym dziecko marzy. Spytaj: „Czy jest jakieś wyjątkowe miejsce, do którego chciałbyś się wybrać z mamą czy tatą?” Albo: „Jeśli dostałbyś pieniążki, co byś sobie kupił?”

Rozwój społeczny dzieci pięcioletnich i sześcioletnich

Dziecko, odkąd jest przedszkolakiem, funkcjonuje w szerszej niż rodzina grupie społecznej. W jego nowym środowisku pojawiają się inne dzieci, nowi dorośli, a także cały wachlarz nowych zasad, ról, obowiązków i zwyczajów. Wiele się zmienia – dziecko wchodzi w zupełnie inny świat. Okres przedszkolny to dla maluchów duże wyzwanie rozwojowe.
Przedszkole, a później szkoła, to kolejne etapy socjalizacji. Przebywanie w grupie innych dzieci pozwala maluchowi na budowanie obrazu samego siebie. Kontakty z rówieśnikami i konfrontacja ze społecznymi oczekiwaniami stawianymi dziecku poza domem stymulowany jest rozwój społeczny dziecka.
Sześciolatek każdego dnia coraz więcej wie i rozumie, dlatego jest bardziej świadomy tego, co dzieje się w otaczającym go świecie. Jak to się przekłada na jego rozwój społeczny?

  1. Jest żywo zainteresowany uczestnictwem w społecznych relacjach, ale dostrzega – i ceni – swoją niezależność i samodzielność. Ponieważ ma swoje zdanie i dąży do coraz większej niezależności, relacje te mogą przebiegać dość dynamicznie – sześciolatek potrafi naprawdę być zbuntowany.
  2. Dąży do tego, by mieć dobre relacje zarówno z rówieśnikami, jak i z rodzicami. Sześciolatek chętnie współdziała w grupie rówieśników, umie podporządkować się regułom zabawy i poleceniom, powoli zaczyna integrować się i tworzyć grupę (zespół), a nie zbiór jednostek.
  3. Przyjaźń jest dla niego ważna – największą sympatią obdarza jedną czy dwie osoby, „najlepszych przyjaciół”.
  4. Nie ma poczucia lojalności w stosunku do koleżanek i kolegów, dlatego dzieci skarżą wzajemnie na siebie i bardziej zależy im na opinii nauczyciela niż kolegów.
  5. Coraz bardziej interesuje go udział w zorganizowanych grach, przynależność do drużyn, spotkania z rówieśnikami. Pociąga go gra zespołowa, niemniej może mieć problem ze współpracą, ponieważ wciąż żywa jest w nim potrzeba rywalizacji i zwycięstwa.
  6. Jest dość egocentryczny. Na razie jego punkt widzenia, potrzeby i oczekiwania to jedyne wytyczne. Ma trudność z zauważaniem potrzeb innych.
  7. Ma coraz większą świadomość moralną – wie, co jest dobre, a co złe. Niestety jednak czasem potrafi potraktować kogoś ostro czy niesprawiedliwie. Nie należy przeceniać sześciolatka – rodzice wciąż powinni modelować zachowania i korygować te, które są po prostu niepoprawne (zastraszanie, izolowanie innych, agresja).
  8. Ma skłonność do egocentryzmu, przestrzegania rytuałów, agresji, buntu i drażliwości.
  9. Coraz lepiej rozumie zasady i łatwiej odnajduje się w różnych społecznych sytuacjach.
  10. Rozwijają się uczucia społeczne oraz umiejętności współdziałania.
  11. Jest chwiejne emocjonalnie i dość chimeryczne. Zdarza się, że popada w skrajne emocje. Bardzo szybko zmienia uczucie przyjaźni we wrogość. Ponieważ jest przy tym otwarte, nieskrępowane i dość ekspresyjne – możecie tego doświadczać dość często. Na przykład zaraz po „kocham cię” dziecko wykrzykuje „nienawidzę cię”. I co z tym robić? Przede wszystkim wykazać się cierpliwością – takie ekscesy na tym etapie rozwoju są niestety jak najbardziej normalne. To efekt niedojrzałości układu nerwowego i niewykształconych jeszcze procesów hamowania – dziecko jest bardzo pobudliwe. Dlatego też nawet słabe bodźce mogą wywołać zarówno przykre, jak i przyjemne stany emocjonalne. Emocje mają charakter przejściowy.
  12. Zwiększa się potrzeba rywalizacji i odnoszenia zwycięstwa. Dziecko chce być we wszystkim najlepsze, najszybsze, najsilniejsze i w ogóle. Ma najlepszego tatę, mamę i psa. W ogóle wszystkiego, co najlepsze, ma najwięcej.
  13. Bardzo źle znosi nie tylko niepowodzenia, ale nie umie także przyjąć krytyki i kary.

Co powinien umieć sześciolatek?
Sześciolatek powinien umieć:

  1. doprowadzić rozpoczęte czynności do końca oraz podejmować próby pokonywania napotkanych trudności.
  2. odnajdywać się w nowych sytuacjach,
  3. reagować adekwatnie do okoliczności.
  4. przestrzegać zasad i norm ustalonych w grupie przedszkolnej,
  5. umieć współpracować w grupie.

Jak wspierać dziecko w rozwoju społecznym?
Co robić, aby wspierać dziecko w rozwoju społecznym?

  1. Stwarzaj sytuacje, w których dziecko ma okazję do poznawania innych osób. Możesz zapisać dziecko na zajęcia dodatkowe, zachęcać do wychodzenia na podwórko.
  2. Rozmawiaj z dzieckiem na temat zasad współżycia społecznego. Mów o zasadach, ale i sama ich przestrzegaj. Zwracaj uwagę na takie wartości jak dobro wspólne, ale i szacunek, konsekwencje. Pamiętaj, że jesteś ważnym nauczycielem dziecka. Miej te świadomość, ze dziecko cię obserwuje, chłonie jak gąbka nie tylko to, co mówisz, ale i co robisz – i później te zachowania kopiuje. Przykład idzie z góry. Jeśli będziesz lekceważąco traktować ludzi, twoje dziecko najpewniej będzie robiło tak samo. Modeluj różne sytuacje, komentuj i pokazuj, jak być powinno.
  3. Relacje, w jakich jest stroną, są rozległe – od rówieśników w przedszkolu, przez rodzeństwo, aż po dorosłych sąsiadów. Dlatego warto uczyć dziecko funkcjonowania w tych odmiennych sytuacjach. Podkreślaj ich odmienność, różnice w zasadach.

Opracowały: Magdalena Adamczuk, Katarzyna Sołowiej

Jakie nawyki trzeba kształtować u trzylatków?

Warunkiem usamodzielnienia się dziecka jest jego zaradność, a więc umiejętność wykonywania pewnych czynności – głównie samoobsługowych bez pomocy dorosłych. Trzylatek sporo już potrafi, a dalszy rozwój i doskonalenie umiejętności samoobsługowych zależne jest od tego:

  1. na ile dorośli pozwalają dziecku na samodzielne, choć niezdarne wykonywanie czynności samoobsługowych;
  2. w jakim stopniu dziecko jest zachęcane do radzenia sobie w sytuacjach życiowych;
  3. czy dorośli okazują mu radość, gdy upora się z wykonaniem podjętej czynności.

Aby rozwijać samodzielność, konieczne jest umiejętne włącznie dziecka do wykonywania prostych czynności, dzięki czemu przyswoi sobie pozytywne nawyki zachowania się w różnych sytuacjach życiowych. Dobre nawyki zachowania się w różnych sytuacjach życiowych należy dosłownie „wdrukować” w dziecięcy umysł. Najpierw trzeba ukształtować daną czynność, a potem doprowadzić do odruchowego zachowania. Jeśli to się uda łatwiej będzie dziecku żyć i będzie ono postrzegane jako sympatyczne, dobrze ułożone i mądre.

Jakie nawyki warto kształtować u dzieci w wieku przedszkolnym?

Pomagania innym – dzieci w wieku przedszkolnym bardzo chętnie pomagają dorosłym w różnych czynnościach. Wystarczy pomaganie skojarzyć z przyjemnymi przeżyciami. Zawsze należy okazać radość ( nawet przesadną) gdy dziecko stara się pomóc, nawet gdy czyni to niezdarnie. Należy chwalić dziecko przed innymi w jego obecności, podkreślając co dobrego zrobiło i jakie to ważne i potrzebne.
Dbania o to, aby rzeczy były na swoim miejscu – bardzo ważne jest kształtowanie u dziecka nawyku układania swoich zabawek na miejsce. Podczas takiego sprzątania dziecko uczy się nie tylko dbałości o porządek, czystość, lecz bałagan potrafi już kojarzyć z niewygodą. Niedopuszczalne jest wyręczanie dzieci w pracach porządkowych , nawet wówczas gdy dorosłemu się śpieszy. Trzylatek garnie się do pomagania. Trzeba z tego skorzystać i organizować wspólne sprzątanie, pokazywać co i jak trzeba zrobić, podpowiadać kolejne czynności.
Poszanowania czyjegoś wysiłku – dotyczy to zwyczajnych i codziennych spraw. Dziecko musi wiedzieć, że trzeba wytrzeć buty, bo się nabrudzi i mama będzie musiała umyć podłogę, nie można rozrzucać przedmiotów , bo robi się bałagan i trudno będzie coś znaleźć, po posiłku naczynia odnosi się (odstawia) na wskazane miejsce, aby nie zwiększać trudu tych, którzy przygotowali posiłek; spuszczać wodę po skorzystaniu z toalety, żeby innym było przyjemnie z niej korzystać. Trzylatek znakomicie rozumie sens takich i podobnych społecznych umów, gdy sam doświadczy niedogodności nieprzestrzegania ich. Włączając dziecko, na miarę jego możliwości, do pomocy w domu uczymy go szanowania wysiłku drugiego człowieka.
Właściwego zachowania się przy stole i kształtowania dobrych manier przy jedzeniu – obejmuje pomoc w nakrywaniu do stołu, sprzątaniu po posiłku, a także właściwe siedzenie przy stole, prawidłowe posługiwanie się łyżką i zajmowanie się posiłkiem. Nie należy pozwalać, aby jedzenie zamieniło się w zabawę. Ważne są formy grzecznościowe: smacznego, dziękuję, przepraszam. Kształtując nawyki samodzielnego i estetycznego jedzenia należy powiedzieć dziecku, czego się od niego oczekuje, chwalić, gdy zachowuje się dobrze. Dobrych manier przy stole można skutecznie nauczyć, gdy dorośli sami przestrzegają ceremoniału jedzenia.
Właściwego zachowania się w ubikacji – są to dla dzieci bardzo trudne problemy. Trzylatek powinien uczyć się, jak poprawne korzystać z ubikacji (zdjąć bieliznę, załatwić się, podetrzeć się i podciągnąć majteczki, a na koniec wymyć i wytrzeć ręce). Każdej z tych czynności trzeba dziecko nauczyć oddzielnie, jest ich wiele dlatego dorosły musi podpowiadać dziecku, co kolejno ma zrobić, a potem chwalić za samodzielne wykonanie.
Samodzielnego rozbierania i ubierania się – od stopnia opanowania tych czynności zależy samodzielność dziecka. Rodzice są skłonni wyręczać dziecko w tych czynnościach gdyż, albo nie mają cierpliwości, albo się spieszą i nie przewidzieli czasu, jaki jest potrzebny dziecku na samodzielne zmaganie się z częściami swej garderoby. Im szybciej dziecko opanuje te czynności tym lepiej dla niego, rodziców i innych ludzi, z którymi się styka.
Bezkonfliktowego układania się do snu – Układanie do snu musi być sytuacją wyciszającą i miłą dla dziecka dorośli muszą zadbać o poczucie bezpieczeństwa, ważny jest tu rytuał, który pomoże dziecku przewidzieć kolejność zdarzeń wykonywanych cały czas w tej samej kolejności. Trzylatkom należy pomagać w rozbieraniu i myciu się , podtrzymywać przejaw samodzielności gestem i dobrym słowem.
Radosnego budzenia się – moment przebudzenia musi być dla dziecka radosny, gdyż miłe nastawienie do świata od tego zależy. Radosnego przebudzenia nie nauczymy słowami lecz własnym przykładem. To jak się dziecko budzi, zależy w dużej mierze od zachowania dorosłych. Jeżeli wstając rodzice narzekają, marudzą, awanturują się, pokrzykują, spieszą się, to cały dzień wypełniony jest niepokojem. Dziecko uzna to za normalne. Dziecko ma się uśmiechnąć, wstać i powitać domowników. Radosne budzenie trzeba wymodelować i dać dziecku dobry przykład. Niedopuszczalne jest zezwolenie na kapryszenie, obnoszenie się minami, pokazywanie wszystkim złego humoru.

W kształtowaniu dobrych nawyków u dziecka pomóc może:

  1. Zadowolenie z każdego przejawu samodzielności dziecka.
  2. Cierpliwość.
  3. systematyczność i konsekwencja.

Opracowały: Elżbieta Grassmann, Agnieszka Sawicka
Literatura: Ewa Zielińska „Kształtowanie czynności samoobsługowych w przedszkolu i edukacji wczesnoszkolnej”.
Ewa Zielińska – współautorka programów edukacyjnych, książek metodycznych dla nauczycieli i rodziców, pomocy dydaktycznych oraz nowej podstawy programowej.

Rozwój grafomotoryki

Grafomotoryka to umiejętność rysowania i pisania. Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowują dziecko do nauki pisania. Nauka rysowania i pisania to pewien ciąg przyczynowo-skutkowy, proces który z założenia musi trwać.
Początkowo elementy rysowane przez dziecko są nierozpoznawalne tzw. bazgroty. Około drugiego roku życia dziecko stawia kropki stukając ołówkiem, robi nieregularne ruchy koliste. Później pojawiają się linie poziome, a następnie pionowe. Dziecko zachęcone przez dorosłych, zmierza do narysowania konkretnego przedmiotu, lecz jego możliwości techniczne są jeszcze niewielkie. Dopiero trzylatek rysuje koło, to znaczy coś w rodzaju zamkniętej linii. Następnie rysuje skrzyżowane linie poziome i pionowe. Czterolatek rysuje coś w rodzaju prostokąta i kwadratu. Nie planuje rysunku, dopiero po fakcie mówi, co narysował. Natomiast to, co pragnie narysować najczęściej jest mało podobne do przedmiotu. Sześciolatek umie rysować już na określony temat, stara się odwzorować litery drukowane i pisane. Nauka pisania szlaczków poprzedzana jest ćwiczeniami w pisaniu motywów szlaczków, które zawierają w sobie wszelkie możliwe elementy liter: koła, pętle, łuki, kreski. Przy tym ćwiczą one płynność ruchów ramienia i dłoni: w prawo, w lewo, w dół, w górę.
Ćwiczenia grafomotoryczne pomagają dziecku w osiągnięciu gotowości do nauki pisania, służą także korygowaniu nieprawidłowej techniki rysowania i pisania. Wobec dzieci przedszkolnych spełniają rolę sprawdzającą i stymulującą, gdyż wpływają na rozwój motoryki rąk i koordynacji wzrokowo-ruchowej.
Niewłaściwa technika wykonywania czynności graficznych jest przyczyną niskiego poziomu graficznego pisma i rysunku. Dziecko nie nadąża za grupą, szybko męczy się i zniechęca.

Ćwiczenia grafomotoryczne mogą być przydatne dla wszystkich dzieci, szczególnie jednak są ważne dla tych, u których obserwuje się trudności:

  1. Wadliwa pozycja ciała podczas zajęć manualnych.
  2. Nieprawidłowe ułożenie ręki i palców.
  3. Nieprawidłowy sposób trzymania ołówka (warto stosować nakładkę na ołówek lub długopis).
  4. Niewłaściwe napięcie mięśniowe ręki, które powoduje nieprawidłowy nacisk ołówka lub długopisu.
  5. Wolne tempo pisania i rysowania.
  6. Szybkie męczenie się podczas pisania i rysowania.
  7. Niski poziom graficzny rysunków, odpowiadający niższemu wiekowi życia.

Sposoby usprawnienia grafomotoryki zaczynając od najprostszych:

  1. Rysowanie patykiem na piasku.
  2. Mazanie zmoczonym palcem w farbie po papierze.
  3. Odciskanie zamalowanej farbą dłoni, stóp.
  4. Odwzorowywanie dłoni i stóp.
  5. Rysowanie wg szablonu.
  6. Ćwiczenia kształtujące nawyki ruchowe związane z kierunkiem pisania (wyrabianie u dziecka kierunku pisania od lewej do prawej strony).
  7. Rysowanie szlaczków rozpoczętych od lewej strony.
  8. Kreślenie linii pionowych i poziomych.
  9. Ćwiczenia w rysowaniu okręgów i spirali w obu kierunkach.
  10. Ćwiczenia usprawniające koordynację wzrokowo-ruchową (rysunki zgodne ze wzorem).
  11. Lepienie liter z plasteliny.
  12. Wycinanie z papieru.
  13. Rysowanie liter na tackach z piaskiem.
  14. Wyszukiwanie w tekście liter.
  15. Segregowanie obrazków na daną literę.
  16. Łączenie litery z wyrazem.
  17. Kojarzenie kształtu litery z nawą obrazka.
  18. Kalkowanie litery.

Przykłady ćwiczeń grafomotorycznych przygotowujących do nauki pisania oraz stymulujących motorykę małą:

  1. Uzupełnianie obrazków tematycznych.
  2. Lepienie z plasteliny ciasta różnych kształtów.
  3. Wałkowanie cienkich wałeczków, ugniatanie na „placki”,
  4. Zabawy klockami: ustawianie wieży, budowanie domów itp.
  5. Układania puzzli.
  6. Nawlekanie na sznurek koralików.
  7. Zapinanie guzików.
  8. Sznurowanie butów.
  9. Rysowanie linii, krzyżyków, kół itp.
  10. Kolorowanie według ustalonych zasad.
  11. Wycinanie po liniach, różnych kształtów.
  12. Rysowanie po śladzie.
  13. Odwzorowywanie szlaczków i wzorów.

Ćwiczenia grafomotoryczne prowadzone systematycznie pozwolą na:

  1. Stymulowanie ogólnego rozwoju dziecka.
  2. Wyrównywanie dysharmonii rozwojowych.
  3. Usprawnienie koordynacji wzrokowo-ruchowej.
  4. Usprawnienie mięśni palców i zdolności współpracy palców ręki.
  5. Wyrabianie umiejętności prawidłowego posługiwania się narzędziem piszącym.
  6. Wdrażanie dokładności staranności, kształcenie wrażliwości estetycznej.
  7. Likwidowanie napięcia mięśniowego.
  8. Wzmacnianie cech osobowości, wzbudzanie zainteresowań, wyrabianie właściwej motywacji do nauki.

Opracowały:
Jolanta Paszko
Marzena Łotko

Rozwijanie aktywności i kreatywności dzieci w przedszkolu

„Pozwólmy dziecku doświadczać, eksperymentować, dowiadywać się i porównywać, szukać i dążyć w głębinach wiedzy, wyruszać w podróże odkrywcze – czasami trudne, ale jakże bogate i fascynujące.” Celestyn Freinet

Wiek przedszkolny to okres intensywnego rozwoju osobowości dziecka. W tym okresie przedszkolak gromadzi swoje pierwsze doświadczenia i spostrzeżenia. Jest najbardziej ciekawy świata, otwarty, pełen inwencji twórczej oraz pozytywnie nastawiony do poznawania i odkrywania umiejętności i wiadomości o otaczającym świecie. Obecnie edukacja kreatywna jest naczelnym zadaniem nauczyciela. To właśnie rodzice, nauczyciele powinni dążyć w kierunku wyzwalania i kształtowania dziecięcej kreatywności, stwarzać warunki do jego samodzielności. Popularny termin kreatywność oznacza nieszablonowe myślenie oraz efektywne rozwiązywanie zadań i sytuacji problemowych. Osoby, które wykazują się kreatywnością, potrafią myśleć i działać twórczo, są gotowe do tworzenia oryginalnych pomysłów oraz świetnie odnajdują się w różnych życiowych sytuacjach.

Sposoby rozwijania kreatywności dziecka

Jednym z najistotniejszych elementów kreatywności jest umiejętność abstrakcyjnego myślenia, która kształtuje się wraz z wiekiem i stanowi ważną role w rozwoju umysłowym dziecka. Ćwiczenie abstrakcyjnego myślenia rozwija pomysłowość i skojarzenia, a to z kolei wpływa na wzrost twórczego potencjału.
Zapomnij o podsuwaniu gotowych rozwiązań. Pozwól dziecku próbować nowych rzeczy, mylić się, samemu wymyślać rozwiązanie jego problemów.
Pozwalaj zadawać pytania i sam je zadawaj. Zadawanie pytań to tak naprawdę wstęp do kreatywnego myślenia. Ich umiejętne zadawanie ułatwia znalezienie poszukiwanej odpowiedzi, a pytania są wyrazem ciekawości świata. Przykłady pytań rozwijających twórcze myślenie? Proszę bardzo: Jak pachnie jaśmin, róża? Ile smaków ma zupa warzywna?
Czytaj. Obrazy płynące z telewizora nie pobudzają wyobraźni, ale te wyłaniające się z czytanych bajek jak najbardziej! Pamiętaj więc o tym, by w ciągu dnia znaleźć chwilę na czytanie dziecku lub z dzieckiem. Możesz także zadawać mu pytania dotyczące tego, co najbardziej podobało mu się w czytanej bajce lub jak wyobraża sobie bajkowego bohatera.
Inspiruj. Dziecko potrzebuje motywacji i wsparcia do rozpoczęcia twórczej zabawy. Nie krytykuj więc pomysłu dziecka, nawet jeśli uważasz, że nie jest on trafny. Chce namalować zielone niebo? Nie podsuwaj mu niebieskiej kredki, mówiąc, że niebo musi być niebieskie. Zamiast tego możesz zapytać, z czym kojarzy mu się zielony kolor.
Wspieraj dziecko w zainteresowaniach. Twoje dziecko zbiera drobiazgi lub ma inne hobby, które uważasz za zbędne? Pod żadnym pozorem nie krytykuj jego zainteresowań.
Zwracaj uwagę na rozwój wszystkich zmysłów. Wspieraj rozwój wzroku, słuchu, dotyku i smaku dziecka. Dzięki temu także pomagasz rozwijać dziecięcą kreatywność.
Kreatywność jest bardzo ważnym składnikiem codziennego życia. Warto więc pamiętać o tym, by rozwijać tę cechę u dziecka, ponieważ może mu ona pomóc mu w sprostaniu wymaganiom współczesnej rzeczywistości.

Opracowały:
Wiesława Chrabąszcz
Elżbieta Siemieńczuk